II NIEDZIELA WIELKANOCNA w roku B

dodane 17.04.2006 23:26

Komentarze biblijne do czytań liturgicznych.

II NIEDZIELA WIELKANOCNA w roku B Katarzyna Matejek /Foto Gość Weźmijcie Ducha Świętego! Którym odpuścicie grzechy, są im odpuszczone, a którym zatrzymacie, są im zatrzymane

Dzięki uprzejmości Oficyny Wydawniczej „Vocatio” i Księgarni św. Wojciecha (www.mojeksiazki.pl), które wyraziły zgodę na publikację fragmentów wydawanych przez nie pozycji, przedstawiamy czytelnikom cykl: „Zrozumieć Słowo”. Będziemy starali się ukazywać w nim fragmenty Pisma Świętego przewidziane w Liturgii w kontekście historycznym, kulturowym i teologicznym.
Mamy nadzieję, że pomoże to czytelnikom w pełniejszym przeżywaniu spotkania z Chrystusem podczas Eucharystii oraz w coraz lepszym odczytywaniu skierowanego do nas Słowa Bożego i wprowadzaniu go w życie. Zapraszamy do lektury i refleksji.

II NIEDZIELA WIELKANOCNA – Rok B

Czytania mszalne

 PIERWSZE CZYTANIE
Jeden duch i jedno serce wspólnoty chrześcijańskiej

Czytanie z Dziejów Apostolskich

Jeden duch i jedno serce ożywiały wszystkich wierzących. Żaden nie nazywał swoim tego, co posiadał, ale wszystko mieli wspólne. Apostołowie z wielką mocą świadczyli o zmartwychwstaniu Pana Jezusa, a wszyscy mieli wielką łaskę. Nikt z nich nie cierpiał niedostatku, bo właściciele pól albo domów sprzedawali je i przynosili pieniądze ze sprzedaży, i składali je u stóp apostołów. Każdemu też rozdzielano według potrzeby.

Dz 4,32-35

DRUGIE WIĘKSZE PODSUMOWANIE (4,32-35).

Podobnie jak w Dz 2,41-47, wylanie Bożego "Ducha prowadzi nie tylko do cudów i natchnionego świadectwa słowem, lecz także do czynnej troski wzajemnej i dzielenia się dobrami. Na temat tła zob. komentarz do Dz 2,43-45.

Fragment ten dostarcza cennych informacji na temat budowy „podsumowania" łączy bowiem dwa epizody zaczerpnięte z Łukaszowej tradycji, uogólniając je i tworząc obejmujący całą wspólnotę ideał wyrzeczenia (ww. 36-37; 5,1-4; por. 2,44-45). Literacki związek między pojedynczymi epizodami a podsumowaniem został wyraźnie zaznaczony, zaś późniejsze uogólnienie dobrowolnych darów nadaje erze apostolskiej charakter „złotego wieku", co wskazuje na pokrewieństwo tekstu z hellenistyczną wizją pradziejów i politycznymi utopiami (Conzelmann, Apg. 37; Pliimacher, Lukas 16-18). Ponieważ jednak ideał ten stanowi odzwierciedlenie akcentowanego w Łukaszowej Ewangelii Jezusowego polecenia wyrzeczenia się majętności (Łk 12,33; 14,33; 18,22), trudno powstrzymać myśl, że Łukasz nie może nie podawać przykładu dla istniejącego w jego czasach Kościoła (Schneider, Apg. 294; por. Conzelmann, TSL 233).

”wszystko mieli wspólne”: Sformułowanie to stanowi powtórzenie gr. przysłowia o przyjaciołach (Platon, Państwo 4,424a; 5,449c), które Łukasz, w typowy dla siebie sposób, interpretuje za pomocą biblijnego tematu zapobieżenia ubóstwu w Izraelu (w. 34a = Pwt 15,4).


32-33.„Mieli wielką łaskę" (dosł: „była w nich wielka łaska"): w "Starym Testamencie Boża łaska i "Duch Święty mogły „spocząć" na konkretnych osobach (por. Lb 11,24-29; Ez 11,5).

33. ”z wielką mocą”: Pełne mocy czyny apostołów były wyróżnikiem ich „świadectwa zmartwychwstania" (por. 3,12-16), co potwierdza pojmowanie roli apostołów w kategoriach nieprzerwanej działalności Zmartwychwstałego (zob. komentarz do 1,22).

34-35. W 'Zwojach znad Morza Martwego przywódcy wspólnoty rozdzielali dary wśród członków społeczności. W większości nurtów palestyńskiego judaizmu nadzorujący działalność dobroczynną dzielili fundusze, które im przekazywano.

35. ”Każdemu też rozdzielano według potrzeb”: To określenie (2,45) zdradza pewną ambiwalencję w porównaniu z wezwaniem Jezusa do całkowitego wyrzeczenia się dóbr (Łk 14,33; Schneider, Apg. 1. 293). Łukasz rozumie oddawanie majątku jako czyn dobrowolny (5,4), związany z istniejącymi potrzebami, nie zaś obowiązkowy czy powszechny.
 

Katolicki Komentarz Biblijny
prac. zbiorowa, Oficyna Wydawnicza „Vocatio”, Warszawa 2001
:.

Historyczno Kulturowy Komentarz do Nowego Testamentu
Craig S. Keener, Oficyna Wydawnicza „Vocatio”, Warszawa 2000
:.

 PSALM RESPONSORYJNY

Refren: Dziękujcie Panu, bo jest miłosierny.

Dziękujcie Panu, bo jest dobry,
bo Jego łaska trwa na wieki.
Niech bojący się Pana głoszą:
„Jego łaska na wieki”.
Refren.
Uderzono mnie i pchnięto, bym upadł,
lecz Pan mnie podtrzymał.
Pan moją mocą i pieśnią,
On stał się moim Zbawcą.
Refren.
Kamień odrzucony przez budujących
stał się kamieniem węgielnym.
Oto dzień, który Pan uczynił,
radujmy się w nim i weselmy.
Refren.

Ps 118,1-2.16-17.22-23

Ps 118. Indywidualna pieśń dziękczynna. Psalm zawiera liczne czasowniki i zaimki w l os. lm. w ww. 23-24.26-27, które są nieco zagadkowe. Być może psalm był najpierw pieśnią indywidualną, która została później "zdemokratyzowana"; jeśli mówcą jest król, łatwiej jest zrozumieć wahanie pomiędzy lp. (król) i lm. (lud).
Struktura:
Wydaje się, że psalm składa się z sześciu zwrotek:
ww. 1-4 (wezwanie całego Izraela do wielbienia Jahwe)
ww. 5-9 (ufność psalmisty względem Jahwe)
ww. 10-14 (walka z narodami)
ww. 15-19 (okrzyk zwycięstwa; prośba o pozwolenie wejścia do świątyni)
ww. 20-25.26-28 (wielbienie w świątyni)
w. 29 (inkluzja).

1. Por. Ps 106,1; 107,1; 136,1. Figura ramowa powstała przez powtórzenie tej frazy w w. 29.

2-4. Na temat ciągu "dom Izraela… domu Aarona ... bojący się Jahwe" zob. Ps 115,9-11; 135,19-20.

14. Cytat z Wj 15,2a, część klasycznej pieśni zwycięstwa Izraela. Na końcu zwrotki szóstej (w. 28) występuje parafraza Wj 15,2a.

15. Tutaj prawdopodobnie zaczyna się nowy fragment, po zwycięstwie dzięki "dziełu" Jahwe zbawiającym króla i lud (ww. 15.16.24).

19. Król wraca po bitwie, by podziękować Jahwe w świątyni. "Bramy sprawiedliwości" mogą być oryginalną nazwą jednej z bram świątynnych lub metaforyczną aluzją do faktu, iż jedynie "sprawiedliwi” mogą wejść do domu Jahwe (por. w. 20).

22. ”kamień odrzucony przez budujących”: Przypuszczalnie starożytne przysłowie. Kamień uznany „ekspertów" za niegodny ważnego miejsca w budowli stał się najważniejszy. W obecnym kontekście zwrot może odnosić się do króla, który wzrósł w potęgę lub do jego niedawnego zwycięstwa. Tekst ten był bardzo ważny dla pierwotnego Kościoła, który próbował zrozumieć, dlaczego Jezus został odrzucony i wydany na śmierć przez swój lud (por. Mt 21,42; Dz 4,11; l Kor 3,11; Ef 2,20; 1P 2,7-8)

24. ”Oto dzień, który Pan uczynił”: Por. "uczynił" w ww. 15-16. Odniesienie do dzieła Jahwe, poprzez które zamierzał ocalić swój lud lub ukarać występnych (por. Ps 119,126).

25. ”wybaw”: Hebr. czasownik to hôšî’a-nnā’; z skróconej formy hôša’-nnā’ pochodzi "Hosanna".

26. Słowa wypowiedziane prawdopodobnie przez kapłanów, którzy witają prawych (por. w. 20) w świątyni "W imię Pańskie" przywołuje na myśl kontekst bitwy w ww.10-14. Tłum witający Jezusa Mk 11,9 powtarza ten werset.

27. ”Pan... niech nas oświeci!”: Aluzja do kapłańskiego błogosławieństwa z Lb 6,23-26. Wzmianka o pochodzie z gałązkami przywołuje na myśl Święto Namiotów, podczas którego używano gałązek oliwnych.



Katolicki Komentarz Biblijny
prac. zbiorowa, Oficyna Wydawnicza „Vocatio”, Warszawa 2001
:.

22. Kamień odrzucony przez budujących.
W budowlach izraelskich z okresu żelaza coraz częściej wykorzystywano ciosany kamień, który wy­parł surowe głazy i tłuczeń używany w okresach wcześniejszych. W celu zapewnienia stabilności budowli i połączenia ze sobą sąsiednich murów kładziono starannie ociosany blok kamienny, który stawał się kamieniem węgielnym budowli. Zwykle był on większy od bloków tradycyjnie używanych, zaś jego umieszczenie często wymagało podjęcia specjalnych czynności lub rytuałów. Jego duża gładka powierzchnia nadawała się w naturalny spo­sób do umieszczenia inskrypcji z hasłami religijny­mi, imieniem architekta lub króla oraz datą wznie­sienia budowli. Możliwe, że kamień węgielny służył również jako podstawa, fundament budowli. Na te­mat dodatkowych informacji dotyczących tego ostatniego zob. komentarz do Ezd 3,3 i 3,10.

22. Kamień węgielny.
Kamień węgielny lub le­piej - blok stanowiący fundament miał zawsze pierwszorzędne znaczenie w procesie budowy lub rekonstrukcji świątyni. Jeden z najbardziej szczegółowych tekstów dotyczących budowania świątyni opisuje, w jaki sposób Gudea wznosił świątynię dla Ningirsu (ok. 2000 przed Chr.). Uroczystość z oka­zji położenia pierwszej cegły to także moment sym­boliczny w historii każdej budowli.

27. Świąteczna procesja.
Aby ukazać obfitość i urodzajność ziemi, Izraelici mieli obchodzić Świę­to Namiotów, machając gałązkami i dekorując swe szałasy owocami (cytrynami) oraz liśćmi i gałązka­mi wierzby i palmy. Świąteczne obchody obejmo­wały czasami taniec i pochody z naręczami gałęzi pokrytych liśćmi. W ten sposób ludzie dziękowali za obfite plony - dar Boga i wspólnie świętowali wi­dome wypełnienie obietnicy przymierza. Teksty ze starożytnego Bliskiego Wschodu opisują również trasy procesji kapłańskich. Te procesje różniły się od procesji ludu, niesiono w nich bowiem wyobra­żenia bóstw wraz z ich boskimi rekwizytami z jed­nego do drugiego miasta królestwa. Dzięki temu bóstwo mogło nawiedzać świątynie, dokonywać inspekcji włości należących do głównej społeczno­ści kapłańskiej i uczestniczyć w dorocznych obcho­dach odbywających się poza stolicą. Owe święte procesje paradowały z obrazami i symbolami bo­gów ulicami miast, niosąc je do przybytków, gdzie składano ofiary, wykonywano tańce rytualne i inne czynności kultowe.

Komentarz Historyczno-Kulturowy do Biblii Hebrajskiej, John H. Walton, Victor H. Matthews, Mark W. Chavalas, Oficyna Wydawnicza „Vocatio”, Warszawa 2005 :.

 
DRUGIE CZYTANIE
Naszą siłą jest nasza wiara

Czytanie z Pierwszego Listu św. Jana Apostoła

Najmilsi:

Każdy, kto wierzy, że Jezus jest Mesjaszem, z Boga się narodził i każdy miłujący Tego, który dał życie, miłuje również tego, który życie od Niego otrzymał. Po tym poznajemy, że miłujemy dzieci Boże, gdy miłujemy Boga i wypełniamy Jego przykazania, albowiem miłość względem Boga polega na spełnianiu Jego przykazań, a przykazania Jego nie są ciężkie. Wszystko bowiem, co z Boga zrodzone, zwycięża świat, tym właśnie zwycięstwem, które zwyciężyło świat, jest nasza wiara. A kto zwycięża świat, jeśli nie ten, kto wierzy, że Jezus jest Synem Bożym?

Jezus Chrystus jest Tym, który przyszedł przez wodę i krew, i Ducha, nie tylko w wodzie, lecz w wodzie i we krwi. Duch daje świadectwo, bo Duch jest prawdą.

1 J 5,1-6

W ostatnim argumencie przytoczonym przeciwko odstępcom autor 1J łączy posłuszeństwo przykazaniu miłości, wiarę w Jezusa jako Syna i przekonanie, że jego śmierć za grzechy daje życie wieczne.
Wiara zwycięża świat (5,1-5).
Fragment ten łączy chrystologiczne wyznanie o Jezusie jako Synu Bożym (ww. 1, 5) z przykazaniem miłości.


1. Rodziny były często traktowane jak jedna całość, nie można więc było miłować jednego członka rodziny, zaś gardzić drugim. Werset ten może też wyrażać przekonanie, że dzieci odznaczają się charakterem swoich rodziców.

”każdy miłujący Tego, który dał życie, miłuje również tego, który życie od Niego otrzymał”: Popularna maksyma powtarza myśl o związku łączącym miłość Boga z miłością wierzących, o której była mowa w 1 J 4,20-21.


3. Boże przykazania nigdy nie były zbyt ciężkie dla ludzi, w których sercach zostały zapisane (Pwt 30,11-14). Wielu żydowskich nauczycieli uważało pewne części Prawa za „cięższe" od pozostałych (jak w Mt 23,23), lecz rozumieli przez to, iż niektóre były ważniejsze w życiu codziennym, nie zaś zbyt trudne, by można je było wypełnić.

4-5. Obraz „zwycięstwa" był używany w kontekście wojskowym, sportowym, dyskusyjnym i sądowym, prawie zawsze zawierał jednak element konfliktu lub sprawdzianu. Jan zachęca swoich czytelników do zwycięstwa w obliczu przeciwności i prześladowań, być może nawet męczeńskiej śmierci (przypuszczalnie chodziło też o cierpienia z powodu odmowy uczestniczenia w boskim kulcie cezara).

”zwycięstwem, które zwyciężyło świat, jest nasza wiara”: Zwycięstwo nad światem zostało odniesione w chwili nawrócenia wierzących (1J 2,13.14). Słowo Boże lub „namaszczenie” jest źródłem owego zwycięstwa (1 J 4,4) – uczestnictwem w zwycięstwie osiągniętym przez Jezusa


6. ”nie tylko w wodzie, lecz w wodzie i we krwi”: W J 1,31-32 Jan Chrzciciel złożył świadectwo, że objawie nie Jezusa jako wiecznego Syna było związane ze zstąpieniem Ducha podczas chrztu. (1J 5,7-8 nawiązuje do świadectwa złożonego przez Ducha). Posłanie Jezusa łączy się z obfitym darem Ducha (J 3,34; 7,38-39). Odstępcy mogli wiązać zbawienie i przyjście Ducha z wodą (chrzest), nie zaś z krwią (ukrzyżowanie). Fragment J 19,35 mógł zostać dodany do Ewangelii w celu podkreślenia, że przekonanie o śmierci Jezusa pochodzi od jego umiłowanego ucznia.
 

Katolicki Komentarz Biblijny
prac. zbiorowa, Oficyna Wydawnicza „Vocatio”, Warszawa 2001
:.

Historyczno Kulturowy Komentarz do Nowego Testamentu
Craig S. Keener, Oficyna Wydawnicza „Vocatio”, Warszawa 2000
:.

ŚPIEW PRZED EWANGELIĄ
Aklamacja: Alleluja, alleluja, alleluja
Uwierzyłeś, Tomaszu, bo Mnie ujrzałeś;
błogosławieni, którzy nie widzieli, a uwierzyli.
Aklamacja: Alleluja, alleluja, alleluja
J 20,29

 

 EWANGELIA
Błogosławieni, którzy nie widzieli, a uwierzyli

Słowa Ewangelii według świętego Jana

Było to wieczorem owego pierwszego dnia tygodnia. Tam, gdzie przebywali uczniowie, drzwi były zamknięte z obawy przed Żydami. Jezus wszedł, stanął pośrodku i rzekł do nich: ”Pokój wam!”. A to powiedziawszy, pokazał im ręce i bok. Uradowali się zatem uczniowie, ujrzawszy Pana.

A Jezus znowu rzekł do nich: ”Pokój wam! Jak Ojciec Mnie posłał, tak i Ja was posyłam”. Po tych słowach tchnął na nich i powiedział im: ”Weźmijcie Ducha Świętego! Którym odpuścicie grzechy, są im odpuszczone, a którym zatrzymacie, są im zatrzymane”.

Ale Tomasz, jeden z Dwunastu, zwany Didymos, nie był razem z nimi, kiedy przyszedł Jezus. Inni więc uczniowie mówili do niego: ”Widzieliśmy Pana!”.

Ale on rzekł do nich: ”Jeżeli na rękach Jego nie zobaczę śladu gwoździ i nie włożę palca mego w miejsce gwoździ, i nie włożę ręki mojej do boku Jego, nie uwierzę”.

A po ośmiu dniach, kiedy uczniowie Jego byli znowu wewnątrz domu i Tomasz z nimi, Jezus przyszedł mimo drzwi zamkniętych, stanął pośrodku i rzekł: ”Pokój wam!”. Następnie rzekł do Tomasza: ”Podnieś tutaj swój palec i zobacz moje ręce. Podnieś rękę i włóż ją do mego boku, i nie bądź niedowiarkiem, lecz wierzącym”.

Tomasz Mu odpowiedział: ”Pan mój i Bóg mój!”.

Powiedział mu Jezus: ”Uwierzyłeś, bo Mnie ujrzałeś; błogosławieni, którzy nie widzieli, a uwierzyli”.
I wiele innych znaków, których nie zapisano w tej księdze, uczynił Jezus wobec uczniów. Te zaś zapisano, abyście wierzyli, że Jezus jest Mesjaszem, Synem Bożym, i abyście wierząc, mieli życie w imię Jego.
J 20,19-31

Ewangelista sięgnął po tradycyjną relację o ukazywaniu się Jezusa uczniom w Jerozolimie, by dowieść, że obietnice jego powrotu zostały wypełnione w „godzinie" jego uwielbienia/otoczenia chwałą (por. Łk 24,36-43.47-48).

19. Uczniowie przypuszczalnie pozostawali w domu w celu odbycia żałoby. Święto Przaśników jeszcze trwało, więc i tak nikt nie opuściłby Jerozolimy, by udać się do Galilei. Domy mieszkalne były wyposażone w zaniki i zasuwy. Drzwi zaryglowane zasuwą uniemożliwiały dostanie się kogokolwiek do środka (ciężki rygiel mógł być wsuwany w pierścienie przymocowane do drzwi i framugi). Ukazanie się Jezusa w zaryglowanym pokoju sugeruje, że 'zmartwychwstałe ciało posiada naturę doskonalszą, niż tradycyjnie uważano w starożytnej literaturze żydowskiej. Pozdrowienie „Pokój wam" było typowym żydowskim powitaniem, wyrażało jednak życzenie pokoju (podobnie jak wypowiadane dzisiaj słowa „Szczęść Boże").

”z obawy przed Żydami”: Ewangelista dodał te słowa do wprowadzenia nowego opowiadania. Nagłe pojawienie się Jezusa wśród uczniów zgromadzonych w pokoju i pozdrowienie ich słowem „pokój" zostały zaczerpnięte z tradycji (por. Łk 24,36 - dłuższe brzmienie, zawierające pełną formułę pozdrowienia „pokój").


20. Rany były czasami okazywane jako dowód w sądzie. Tutaj ich funkcja polega na poświadczeniu, że jest to ten sam Jezus, który umarł. Według żydowskiej tradycji, zmartwychwstali powstaną w takiej samej postaci, w jakiej umarli i dopiero później Bóg ich uzdrowi (by każdy mógł poznać, że osoba, która przed nim stoi jest tą samą, która zmarła). „Ręce: oznaczały również nadgarstki, czyli miejsce, w które wbijano gwoździe podczas ukrzyżowania. Wbicie gwoździ w środek dłoni nie pozwoliłoby na utrzymanie skazańca na krzyżu, dłoń uległaby bowiem rozerwaniu pod ciężarem ciała.

”pokazał im”: Pokazanie, że Zmartwychwstały został rzeczywiście ukrzyżowany, także stanowiło część tej tradycji (zob. Łk 24,39). W kontekście Janowej narracji gest ten daje odpowiedź na pytanie: „Gdzie Go położono?" „Oni" (= Żydzi?) nie położyli nigdzie ciała Jezusa. Zostało wzięte do niebieskiej chwały Jezusa wywyższonego. Radość uczniów stanowi wypełnienie obietnic o odnowieniu ich radości (J 14,19; 16,16-24).


21. W tradycji żydowskiej prorocy często wyznaczali swoich następców. Judaizm pojmował czasami proroków jako przedstawicieli Boga. Posyłający autoryzował przedstawiciela, obdarzając go częścią swojej władzy tak, by ten mógł go właściwie reprezentować.

”Pokój”: Także obiecany przez Jezusa dar (J 14,27). Posłanie uczniów występuje u innych opowiadaniach o ukazywaniu się zmartwychwstałego Jezusa (np. Łk 24,47-48; Mt 28,19-20a). Tutaj przybiera Janową formę „posłania" uczniów, którzy teraz reprezentują Jezusa przed światem (zob. J 13,16.20; 17,18).


22. Tchnienie Jezusa na uczniów przypomina Rdz 2,7, gdzie Bóg tchnął w Adama tchnienie życia (należy podkreślić, że w późniejszej tradycji żydowskiej czasami łączono Rdz 2,7 z Duchem Świętym lub z wiatrem ożywiającym umarłych). Literatura żydowska łączyła Ducha Świętego z mocą prorokowania lub przemawiania w Bożym imieniu.

”Weźmijcie Ducha Świętego! Którym odpuścicie grzechy...”: Wydaje się, że polecenie to zostało zaczerpnięte ze źródła ewangelisty, ponieważ użyte w nim słowa nie pojawiają się w Czwartej Ewangelii. Duch oznacza tutaj zamieszkiwanie Boga w wierzących (J 14,17) i wypływa z wywyższonego Jezusa jako źródła wiecznego życia (J 7,39). Tekst Łk 24,47-49 łączy posłanie uczniów jako „świadków" z ogłaszaniem przebaczenia i Duchem, który otrzymają w Dniu Pięćdziesiątnicy, l J dowodzi, że tradycja Janowa mówiła o przebaczeniu grzechów (zob. 1,9; 2,19), J mówi jednak tylko o „grzechu" niewiary (8,24; 9,41). Podwójna formuła odpowiada wypowiedzi o związywaniu i rozwiązywaniu w Mt 18,18; 16,19. Ponieważ J używa tylko ogólnego wyrażenia „uczniowie", zawarte w tych wersetach posłanie mogło się odnosić do wspólnoty wierzących jako całości, nie zaś do konkretnej grupy wewnątrz niej, np. „Dwunastu". „Władza" odpuszczania grzechów oznacza przypuszczalnie udzielanie Ducha tym, którzy uwierzyli w rezultacie „misji" uczniów i przyłączyli się do wspólnoty, niż postępowanie z chrześcijanami, którzy popełnili grzech (jak w Mt 18,18).


23. Działając jako Boży przedstawiciele (J 20,21), "uczniowie mogli orzekać w imieniu Boga, opierając się na Jego autorytecie (tj. rozstrzygać zgodnie z Jego wolą).

PAN UKAZUJE SIĘ TOMASZOWI (20,24-29).

W przeciwieństwie do Łk 24,41-43, która rozbudowuje scenę wykazania fizycznej tożsamości Jezusa z ukrzyżowanym w odpowiedzi na niewiarę, J podaje odrębne opowiadanie o ukazaniu się Jezusa Tomaszowi. Werset 25 nawiązuje do w. 20, zaś w. 26 stanowi parafrazę w. 19. Pozostałe elementy tej sceny są typowo Janowe:
(a) wezwanie do uwierzenia (w. 27);
(b) wyznanie Tomasza: „Pan mój i Bóg mój!" (w. 28);
(c) pobłogosławienie tych, którzy w przyszłości uwierzą (w. 29).
Wyznanie Tomasza stanowi punkt kulminacyjny chrystologii Czwartej Ewangelii, ukazuje bowiem ukrzyżowanego/wywyższonego Jezusa jako „Pana i Boga" (por. inne aklamacje zawarte w J: 1,49; 4,42; 6,69; 9,37-38; 11,27; 16,30). Tomasz zostaje zganiony za domaganie się znaku przed uwierzeniem (w. 25; por. J 4,48). Powinien był uwierzyć na podstawie słów, które usłyszał od innych (zob. J 17,20).


24-25. Tylko świadectwo własnych zmysłów jest w stanie przekonać Tomasza, że uczniowie nie widzieli jedynie zjawy lub ducha. Duch lub zjawa (podobnie jak w tradycji pogańskiej) lub postać stworzona przez czarnoksiężnika nie posiadałyby ciała. Zmartwychwstały Jezus, w przeciwieństwie do zjawy, miał wyraźnie cielesny charakter, chociaż dokładna natura tej cielesności była przedmiotem sporów wśród pierwszych chrześcijan. Tomasz nie kwestionuje, że jego przyjaciele są przekonani, iż coś widzieli. Ma jedynie wątpliwości co do charakteru ich doświadczenia.

26. Zob. komentarz do J 20,19. Teraz, gdy upłynął już tydzień, święto dobiegło końca, uczniowie szykowali się wiec zapewne do powrotu do Galilei, chyba że otrzymaliby inne polecenia.

27-28. Odpowiedź Tomasza stanowi wyznanie Hoskości Jezusa; por. Ap 4,11. Pliniusz, namiestnik rzymski, który w 20-50 lat po Janie tworzył w pobliżu miejsca, gdzie żyli Janowi czytelnicy, powiada, że chrześcijanie śpiewali hymny na cześć Jezusa Chrystusa, sławiąc go „jako boga".

29. ”Błogosławieni...”: Końcowe błogosławieństwo podkreśla, że wszyscy chrześcijanie, którzy uwierzyli, chociaż nie widzieli, mają taką samą wiarę, jak pierwsi uczniowie. Ich wiara opiera się na obecności Pana przez Ducha.

Konkluzja: Cel Ewangelii (20,30-31).

Wersety te przypominają konkluzję zawartą w J 21,24-25 i l J 5,13. Wydaje się, że były one umieszczone na końcu J, przed zmianami redakcyjnymi, w rezultacie których dodano rozdz. 21.


30. ”wiele innych znaków”: Werset ten określa zawartość księgi jako „znaki", co skłoniło niektórych uczonych do wniosku, że pierwotnie była ona zbiorem opowiadań o cudach wykorzystywanym przez ewangelistę. W takim kontekście zmartwychwstanie Jezusa mogło być rozumiane jako ostateczny „znak" jego związku z Ojcem, chociaż ewangelista nie ogranicza „znaków" do cudów, które cechowały świadectwo, jakie Jezus złożył światu w pierwszej części Ewangelii (zob. J 12,37). Werset 31 podsumowuje cel J: wiarę w Jezusa jako Mesjasza i Syna Bożego, który jest źródłem życia wiecznego (zob. J 3,15-16.36).
 

Katolicki Komentarz Biblijny
prac. zbiorowa, Oficyna Wydawnicza „Vocatio”, Warszawa 2001
:.

Historyczno Kulturowy Komentarz do Nowego Testamentu
Craig S. Keener, Oficyna Wydawnicza „Vocatio”, Warszawa 2000
:.


Tekst i komentarz z Komentarza Żydowskiego do Nowego Testamentu. David H. Stern. Oficyna Wydawnicza Vocatio. Warszawa 2004

I CZYTANIE


Wszyscy ci liczni wierzący byli jednego serca i duszy, a nikt nie rościł sobie prawa do własnego majątku, lecz każdy dzielił się wszystkim, co miał. Wysłannicy z wielką mocą dalej zaświadczali o zmartwychwstaniu Pana Jeszui, a wszyscy oni byli w wielkim poważaniu. Nie było wśród nich nikogo biednego, bo ci, którzy posiadali ziemię czy do­my, sprzedawali je, a dochód oddawali wysłannikom, aby każdemu udzielali wedle po­trzeb.

(Dz 4,32-35 )

33. Wszyscy oni byli w wielkim poważaniu wśród niewierzących Żydów, tak jak w 2,47. Ale wysokie mniemanie o wierzących nie zapew­ni niewierzącym zbawienia. Czyli - mówiąc słowami byłego premiera Izraela, Menachema Begina: „Jest wielka różnica między odniesie­niem korzystnego wrażenia a przyjęciem wła­ściwego poglądu" (The Revolt, Dell, wyd. przej­rzane, 1977, s. 395).
 




II CZYTANIE
Każdy, kto wierzy, że Jeszua jest Mesjaszem, ma Boga za ojca, a każdy, kto kocha ojca, kocha też jego potomstwo. W ten sposób poznajemy, że kochamy dzieci Boże: jeśli kochamy Boga, to czynimy to, co On nakazuje. Bo kochanie Boga oznacza przestrzeganie Jego nakazów. Poza tym Jego nakazy nie są uciążliwe, bo wszystko, co ma Boga za ojca, pokonuje świat. A tym, co zwycięsko pokonuje świat, jest nasza ufność. Któż pokonuje świat, jeśli nie ten, kto wierzy, że Jeszua jest Synem Bożym? Oto jest ten, który przyszedł przez wodę i krew, Jeszua Mesjasz - nie tylko z wodą, ale z wodą i z krwią. A Duch składa świadectwo, bo Duch jest prawdą.


(1 J 5,1-6)

4. Zwycięsko pokonuje świat, w sensie 2,16-17.

6. Oto jest ten, który przyszedł przez wodę i krew, Jeszua Mesjasz. Wbrew naukom gnostyków nie otrzymał On niebiańskiego Chrystu­sa, wynurzywszy się z Jordanu; na odwrót - to Jeszua, który już był Mesjaszem, został zanurzo­ny, a Jego zanurzenie w wodzie symbolizowało Jego śmierć i zmartwychwstanie (zob. Rz 6,3-6). Podobnie też nie udawał On człowieka, ale na­prawdę poniósł śmierć na palu, w przeciwnym razie nie mógłby dokonać przebłagania za nasz grzech. Krew, która oznacza śmierć Jeszui (Rz 3,25bK), zaświadcza, że jest On Synem Bożym (w. 5 i 9-13).

Duch składa świadectwo, bo Duch jest prawdą. Por. J 15,26; 2 J 1K.
 




EWANGELIA

Wieczorem tego samego dnia, pierwszego dnia tygodnia, kiedy talmidim zgromadzili się razem za drzwiami zamkniętymi na klucz, z obawy przed Judejczykami, przyszedł Jeszua, stanął pośród nich i powiedział: „Szalom alejchem!”. Pozdrowiwszy ich, pokazał im swoje ręce i swój bok. Talmidim nie posiadali się z radości na widok Pana. „Szalom alejchem!” - powtórzył Jeszua. - „Tak jak Ojciec posłał mnie, tak ja posyłam i was”. Powiedziawszy to, tchnął na nich i powiedział im: „Przyjmijcie Ruach Ha-Kodesz! Je­śli odpuścicie komuś grzechy, ich grzechy są odpuszczone, a jeśli je zatrzymacie, są za­trzymane”.
A T'oma (imię to oznacza „bliźniak”), jeden z Dwunastu, nie był z nimi, kiedy przy­szedł Jeszua. Kiedy pozostali talmidim powiedzieli mu: „Widzieliśmy Pana”, odparł: „Jeśli nie zobaczę śladów gwoździ w Jego rękach, nie włożę palca w miejsce, gdzie były gwoździe, i nie włożę ręki w Jego bok, to nie uwierzę w to”.
Tydzień później talmidim byli znowu w tym pomieszczeniu, i tym razem był z ni­mi T 'oma. Choć drzwi były zamknięte na klucz, Jeszua przyszedł, stanął pośród nich i powiedział: „Szalom alejchem!”. I rzekł do T'omy: „Włóż tu palec,spójrz na moje ręce i weź, włóż rękę do mojego boku. I niech nie brakuje ci ufności, ale miej ufność!”. T 'oma odrzekł Mu: „Mój Pan i mój Bóg!”. Jeszua powiedział do niego: „Czy zaufałeś dlatego, że mnie zobaczyłeś? Jakże błogosławieni są ci, którzy nie widzą, a jednak ufają!”.
W obecności talmidim Jeszua dokonał wielu innych cudów, które nie zostały zapi­sane w tej księdze. Ale te, które zapisano, są tu po to, abyście ufali, że Jeszua jest Mesja­szem, Synem Bożym, i abyście przez tę ufność mieli życie dzięki temu, kim On jest.


(J 20,19-31)

19. Talmidim chowali się za drzwiami zamknię­tymi na klucz, z obawy przed Judejczykami, w przekonaniu, że Judejczycy nie zadowolą się śmiercią ich przywódcy, ale będą ścigać również Jego zwolenników. Tłumaczenie tego fragmentu w większości przekładów jako „ze strachu przed Żydami", poza tym, że jest błędne w kontekście I wieku n.e. (1.19K), ugruntowuje stereotyp Żydów-potworów.
Żydzi mesjaniczni i chrześcijanie, którzy pa­nicznie boją się jasnego składania świadectwa przed Żydami z lęku przed prześladowaniem z ich strony, którzy wolą się ukryć za drzwiami zamkniętymi na klucz, z obawy przed Żyda­mi, postąpiliby lepiej, gdyby dochowali posłu­szeństwa Wielkiemu Posłaniu (Mt 28,19zK), z ufnością zdając się na Boga, który jest „naszą pomocą i naszą tarczą" (Psalm 33,20).
Jeszua zjawia się w sposób cudowny, ale pozdrawia ich tak jak zwykle: Szalom alejchem! Ukazywanie się Jeszui po zmartwychwstaniu łączy to, co nadprzyrodzone, z tym, co zwy­kłe, w taki sposób, że mieszanka ta wydaje się zupełnie naturalna, a nie tajemnicza czy z za­światów.

21. Ja posyłam i was na świat z moim orędziem Dobrej Nowiny.

22. Tchnął na nich [... ] Ruach Ha-Kodesz. To tchnięcie Jeszui było brzemienne w znaczenie (3,8K), ale miało charakter symbolu. Talmidim bowiem faktycznie otrzymali moc Ducha Świę­tego półtora miesiąca później, podczas Szawuot (Dz 2,4); zob. też Łk 24,49; Dz 1,8.

24. T'oma. Zob. 11.16zK.

26. Talmidim zebrali się ponownie tydzień póź­niej, ale w pojęciu żydowskim — osiem dni póź­niej. U Żydów wlicza się i dzień pierwszy, i ostat­ni (obrzezanie ósmego dnia jest dokonywane w tydzień po narodzinach dziecka płci męskiej). Wierzący najwyraźniej od początku zwracali uwa­gę na fakt, że Jeszua powstał z martwych w Jom Riszon (pierwszy dzień tygodnia), czyli pomiędzy zachodem słońca w sobotę a zachodem słońca w niedzielę. Dlatego chrześcijanie spośród nie--Żydów, liczący dni od północy do północy, ja­ko wyjątkowy dzień tygodnia świętują niedzielę, a nie biblijny szabat. Ale żydowscy wierzący spo­tykali się najwyraźniej w sobotni wieczór (Dz 20,7zK; 1 Kor 16,2zK). Zob. też Ap 1,10K.

28-31. Wersety te podsumowują cel przyświeca­jący Ewangelii Jochanana. Mamy tu do czynienia z pewnym problemem tekstowym: sformułowa­nie w w. 31, przetłumaczone jako „abyście ufali”, pojawia się w starożytnych manuskryptach w dwóch postaciach. Jedną z nich należałoby prze­łożyć jako: „abyście w dalszym ciągu ufali", co oznaczałoby, że księga ta ma na celu umocnienie i ugruntowanie wiary wierzących. Druga postać to: „abyście kiedyś doszli do ufności", co ozna­czałoby, że księgę adresowano do niewierzących. Jednak w każdym z tych wypadków ufność ma dotyczyć tożsamości Jeszui w oczach Boga i płynącej z tego mocy zdolnej zapewnić nam błogosławieństwo życia wiecznego.

28. Mój Pan i mój Bóg! Nie znajdziemy w No­wym Testamencie wyrazistszego stwierdze­nia boskości Jeszui niż to wyznanie wiary niewiernego Tomasza (wyjąwszy może Tm 2,13; zob. komentarz do tego wersetu). Nie jest to jednak beznamiętne stwierdzenie faktu, ale okrzyk padający z ust talmida, który właśnie na własne oczy ujrzał to, o czym nie śmiał nawet marzyć — zmartwychwstałego Jeszuę. Jest to ważne ze względu na czytelnika żydowskiego, dla którego deklaracja: „Jeszua jest Bogiem", jest nie do przy­jęcia. Nie chcę przez to powiedzieć, że „Jeszua nie jest Bogiem" ale że dokładne rozumienie tego, w jakim sensie Jeszua jest istotą Boską, nie zo­stało przez Nowy Testament wyrażone prostym stwierdzeniem „jest" bądź też „nie jest". Bardziej wyczerpujące omówienie tego, w jaki sposób Je­szuę należy utożsamiać z Bogiem, nie umniej­szając zarazem Jego człowieczeństwa — zob. 1,1-3.14.18.45; 4,26; 5,17-19; 8,24.58-59; 10,30.34-36; 11,25; 14,6.9-11.14.28; 17,1-26; 18,6 oraz komen­tarze do tych wersetów. W związku z tym warto zwrócić uwagę na proroctwa Tanach i sugestie dotyczące utożsamienia Mesjasza z Bogiem u Izajasza 9,5-6 (6-7); Jeremiasza 23,5-6; Micheasza 5,1 (2) oraz w Księdze Przysłów 30,4.

30. Wiele innych podobnego rodzaju cudów, porównywalnych z odnotowanymi tutaj, nie zostało zapisanych w tej księdze. Ewangelia Jochanana różni się pod wieloma względami od synoptyków. Dlaczego? Bo przyświeca jej inny cel. Jochanan dobiera opisywane przez siebie wydarzenia tak, aby służyły wypełnieniu tego celu. Zakłada również, że czytelnik zna wypad­ki opisane przez synoptyków; zob. 6,1-15zK; 11,1zK oraz 18,10-11zK. Mógłby napisać więcej (zob. 21,25K), ale docenia walory zwięzłości (por. Kohelet 12,12)

--------------------------

Szalom alejchem! - Pokój z tobą/z wami! (pozdrowienie)
Ruach Ha-Kodesz - Duch Święty
talmid - uczeń
talmidim - uczniowie
T'oma - Tomasz