Nie potrafimy powiedzieć, jaki Bóg jest. A jaki nie jest?

prof. Jacek Wojtysiak

Gość Lubelski 11/2021 |

publikacja 16.04.2021 14:00

Ludzie z łatwością ulegają fascynacji siłami natury lub własnymi wytworami. Zaczynają traktować je tak, jak powinno się traktować Boga.

Nie potrafimy powiedzieć, jaki Bóg jest. A jaki nie jest? pixabay

Pierwsze przykazanie Dekalogu brzmi: „Nie będziesz miał cudzych bogów obok Mnie!” (Wj 20,3). Rozwinięcie tego przykazania w Księdze Wyjścia zakazywało czynienia podobizny jakiejkolwiek rzeczy stworzonej i oddawania jej czci. W zakazie tym tkwi głęboka mądrość – zarówno praktyczna, jak i teoretyczna.

Pierwsza z nich polega na dostrzeżeniu powszechnej skłonności do ubóstwiania stworzeń. Czy to ludzie starożytni, czy to ludzie współcześni z łatwością ulegają fascynacji siłami natury lub własnymi wytworami. Zaczynają traktować je tak, jak powinno się traktować Boga. W ten sposób rzeczy tego świata stają się bożkami. W starożytności oddawano im pokłon dosłownie, dziś przybiera on bardziej zawoalowane formy. Uzależnienie od komputera lub uwielbienie gwiazd estrady to tylko niektóre przykłady współczesnego bałwochwalstwa.

Teoretyczna mądrość biblijnego zakazu wiąże się z ograniczonością ludzkiego umysłu. Ta ograniczoność sprawiała, że nawet wybitni filozofowie mylili lub mieszali Boga ze światem lub człowiekiem. Aby temu zapobiec, wielcy teologowie mówili o negatywnej drodze poznania Boga. Polega ona na stwierdzaniu, jaki Bóg nie jest. Bóg radykalnie różni się od każdego ze stworzeń, a tym samym nie ma żadnych ich cech lub nie ma tych cech w taki sposób, w jaki występują w stworzeniach.

Zwróćmy uwagę, że wiele słów, które odnosimy do Boga, ma charakter negatywny. Bóg jest nieskończony, niezłożony, niezmienny itp. Nie potrafimy naocznie pojąć tych przymiotów. Potrafimy jednak je zrozumieć na zasadzie kontrastu wobec rzeczy skończonych, złożonych i zmiennych, które znamy z doświadczenia. Droga negatywna uczy mówić o tych rzeczach: to nie jest Bóg! W ten sposób chroni nas przed czczeniem bożków.•