XXIV NIEDZIELA ZWYKŁA - ROK C

Komentarze biblijne do czytań liturgicznych.

Tekst i komentarz z Komentarza Żydowskiego do Nowego Testamentu. David H. Stern. Oficyna Wydawnicza Vocatio. Warszawa 2004

II CZYTANIE

Dziękuję Temu, który mnie umocnił, Mesjaszowi Jeszui, Panu naszemu, że uznał mnie za na tyle godnego, aby mnie przeznaczyć do tej służby, mimo że byłem niegdyś bluźniercą, prześladowcą, człowiekiem butnym! Ale okazano mi miłosierdzie, bo działałem w niewierze, nie rozumiejąc, co czynię. Łaska naszego Pana została mi udzielona przeobficie wraz z ufnością i miłością, które przychodzą przez Mesjasza Jeszuę. Oto zatem stwierdzenie, któremu możesz zaufać, w pełni zasługujące na uznanie - że Mesjasz przyszedł na świat zbawić grzeszników, a spośród grzeszników ja jestem pierwszy! I właśnie dlatego okazano mi miłosierdzie - aby we mnie, pierwszym spośród grzeszników, Jeszua Mesjasz okazał swą wielką cierpliwość, na przykład dla tych, którzy później mieli złożyć w Nim ufność, a przez to otrzymać życie wieczne. Niech zatem Królowi - wiecznemu, niezniszczalnemu i niewidzialnemu, jedynemu istniejącemu Bogu - będzie cześć i chwała na wieki wieków! Amen.

(1 Tm 1,12-17)

13a. Informacje o dawnym życiu Sza'ula jako prześladowcy Bożej Wspólnoty Mesjanicznej - zob. Dz 7,58; 8,1-3; 9,1-2.13-14; 22,4-5.19-20; 26,9-12; 1 Kor 15,9; Ga 1,13.23; Flp 3,6.

13b-16 Okazano mi miłosierdzie, bo działałem w niewierze, nie rozumiejąc, co czynię. Por. Łk 23,34: "Jeszua powiedział: »Ojcze, przebacz im, bo nie rozumieją, co robią«". Podobnie mówi Kefa do swoich rodaków w Dz 3,17. Niektórzy Żydzi niemesjaniczni tolerują istnienie Żydów mesjanicznych, inni jednak w swej niewierze występują przeciwko nim, nie rozumiejąc, co czynią. Wyobrażają sobie, że sprzeciwiając się judaizmowi mesjanicznemu, służą Bogu (por. J 16,2). Nie biorą Jeszui pod uwagę jako rozwiązania dla siebie. Ale Bóg jest wielce miłosierny i potrafi przedrzeć się przez zgiełk i zawieruchę do spokojnego miejsca w ludzkiej duszy. Jak łaska naszego Pana został udzielona przeobficie Sza'ulowi, który sam siebie określał jako pierwszego spośród grzeszników, tak Jego przebaczenie i miłosierdzie mogą zostać udzielone obficie każdemu. Trafnie przewidział Sza'ul, że stanie się przykładem dla tych, którzy później mieli złożyć ufność w Jeszui.

17. Werset ten, wymieniający Boże przymioty, ma cechy typowe dla żydowskiego błogosławieństwa albo hymnu (por. 2 Kor 1,3-4zK).

Królowi - wiecznemu , dosłownie "Królowi wieków", odpowiednik hebrajskiego Melech-ha'olam w wielu żydowskich błogosławieństwach, które tłumaczy się zwykle jako "Król wszechświata", ale można też przetłumaczyć jako "Król wieczności".

Niewidzialnemu. "Nikt nigdy Boga nie widział" (J 1,18), a zarazem "Kto widział mnie, widział Ojca" (J 14,9). Antynomia - obie wypowiedzi są prawdziwe.

Jedynemu istniejącemu Bogu. Niżej - w 2,5 - Sza'ul cytuje Sz'ma (Powtórzonego Prawa 6,4).

Wyrównajcie ścieżkę. "Prowadzi mnie prostymi ścieżkami ze względu na imię swoje" (Psalm 23,4). Tak urządźcie sobie otoczenie fizyczne i społeczne, abyście mogli pracować w nim na rzecz dobra: ustawcie się tam, gdzie pokusy nie są nadmierne, i podejmujcie się zadań, które są wykonalne.

Amen. Zob. Rz 9,5K.


EWANGELIA

Celnicy i grzesznicy wciąż gromadzili się, aby słuchać Jeszui, a p'ruszim i nauczyciele Tory wciąż utyskiwali. "Ten człowiek - mówili - życzliwie traktuje grzeszników - nawet z nimi jada!" Powiedział im więc tę przypowieść: "Jeśli ktoś z was ma sto owiec i zgubi jedną z nich, czy nie zostawia pozostałych dziewięćdziesięciu dziewięciu na pustkowiu i nie idzie szukać zagubionej, aż ją znajdzie? A kiedy już ją znajdzie, radośnie zarzuca ją sobie na ramiona; a gdy wraca do domu, zwołuje przyjaciół i sąsiadów i mówi: »Chodźcie, świętujcie ze mną, bo znalazłem moją zaginioną owcę!«. Mówię wam, że tak samo w niebie będzie większa radość z powodu jednego grzesznika, który odwróci się od swoich grzechów do Boga, niż z powodu dziewięćdziesięciu dziewięciu sprawiedliwych ludzi, którzy nie potrzebują się nawracać". Inny przykład: która kobieta, jeśli ma dziesięć drachm i zgubi jedną z tych cennych monet, nie zapala lampy i nie zamiata domu, przeszukując wszystko, aż ją znajdzie? A gdy już ją znajdzie, zwołuje przyjaciół i sąsiadów i mówi: »Chodźcie, świętujcie ze mną, bo znalazłam drachmę, którą zgubiłam«. Tak samo, mówię wam, jest radość wśród aniołów Bożych, gdy nawraca się jeden grzesznik". I znów Jeszua powiedział: "Pewien człowiek miał dwóch synów. Młodszy z nich rzekł do ojca: »Ojcze, daj mi tę część majątku, która na mnie przypadnie«. Ojciec więc podzielił majątek pomiędzy nich. A gdy tylko młodszy syn zdołał spieniężyć swoją część majątku, opuścił dom i odszedł do dalekiego kraju, gdzie przepuścił pieniądze na hulaszczy żywot. Ale gdy je wszystkie wydał, nastał w tym kraju dotkliwy głód i zaczął nękać również jego. Poszedł więc i przystał do jednego z obywateli tego kraju, który posłał go na swoje pola, aby pasł świnie. Pragnął napełnić swój żołądek strąkami chleba świętojańskiego, które jadły świnie, ale nikt mu ich nie dawał. W końcu oprzytomniał i powiedział: »Każdy najemny robotnik mojego ojca ma aż nadto pożywienia, a oto ja tutaj umieram z głodu! Wstanę i pójdę do mojego ojca, i powiem mu: 'Ojcze, zgrzeszyłem przeciwko Niebu i przeciwko tobie, nie jestem już godzien nazywać się twoim synem, traktuj mnie jak jednego ze swoich najemnych robotników'«. Wstał więc i ruszył w drogę do ojca. Ale gdy był jeszcze daleko, ujrzał go jego ojciec i zdjęła go litość. Pobiegł i objął go ramionami, i serdecznie ucałował. Syn powiedział mu: »Ojcze, zgrzeszyłem przeciwko Niebu i przeciwko tobie, nie jestem już godzien nazywać się twoim synem«, lecz jego ojciec powiedział do niewolników: »Prędko, przynieście szatę, najlepszą, i przyodziejcie go, i włóżcie mu pierścień na palec i obujcie mu stopy, i przyprowadźcie tuczone cielę, i zabijcie je. Jedzmy i świętujmy! Bo ten mój syn był umarły, ale teraz ożył! Był zaginiony, ale teraz się odnalazł!« I zaczęli świętować. A jego starszy syn był w polu. Kiedy zbliżał się do domu, usłyszał muzykę i tańce. Zawołał więc jednego ze sług i zapytał: »Co się dzieje?« Sługa powiedział mu: »Twój brat wrócił i twój ojciec zabił tuczone cielę, bo odzyskał go całego i zdrowego«. Lecz starszy syn zezłościł się i nie chciał wejść do środka. Więc wyszedł jego ojciec i prosił go. »Popatrz tylko - odrzekł syn. - Przez wszystkie te lata pracowałem dla ciebie i nigdy nie sprzeciwiłem się twoim rozkazom. Ale nigdy nie dałeś mi koźlęcia, żebym mógł się zabawić z przyjaciółmi. A teraz przyszedł ten twój syn, który przepuścił twój majątek z nierządnicami, i zabijasz dla niego tuczone cielę!«. »Synu, ty jesteś ze mną zawsze - powiedział ojciec - i wszystko, co mam, jest twoje. Musieliśmy świętować i radować się, bo twój brat był martwy, ale ożył, był zaginiony, ale się odnalazł«".

(Łk 15,1-32)

1. Grzesznicy. Zob. Mt 9,10K.

2-3. Ten człowiek [...] życzliwie traktuje grzeszników. Wszystkie trzy przypowieści w tym rozdziale traktują o Bożej miłości do tego, kto wprawdzie otwarcie grzeszy, ale się nawraca. Idea ta nie pojawia się po raz pierwszy dopiero u Jeszui czy w Nowym Testamencie. Oto wyjątek z Miszne-Tora Rambama, czyli wyczerpującego studium wymogów judaizmu, opracowanego przez Majmonidesa w 1178:

Niechże ba'al-t'szuwa [Żyd, który nawraca się lub powraca do judaizmu (ortodoksyjnego); zob. Mt 3,2K] nie mniema, że z powodu przewin i grzechów, jakie popełnił, nie ma dostępu do poziomu, na jaki wstępują sprawiedliwi. Nie jest tak. Stwórca miłuje go tak czule, jak gdyby nigdy nie zrzeszył. I nie tylko to, lecz jego nagroda jest wielka, bo poznał on smak grzechu, a mimo to wyzbył się go, poskromiwszy swój jecer ["(zły) pociąg"]. Mędrcy rzekli: "Gdzie stoi ba'al-t'szuwa, tam w pełni sprawiedliwi stanąć nie mogą" (B'rachot 34b). Poziom przeto, na jaki wstępuje ba'al-t'szuwa, wznioślejszy jest niż u tego, kto wcale nigdy nie zgrzeszył, bo ów pierwszy ciężej niż drugi musiał się trudzić, aby swój jecer ujarzmić.

Są istotne różnice między tym ustępem z Miszne-Tora a przypowieściami z rozdz. 15. Po pierwsze, w Nowym Testamencie nie ma mowy o niczym takim, jak ludzie "w pełni sprawiedliwi", jeśli nie liczyć samego Jeszui (zob. też w. 7zK). Po drugie, nie ma tu miejsca na żadne "poziomy" ludzi, którzy przychodzą do Jeszui - wszyscy są jednakowo ocaleni przez Jego śmierć. Po trzecie, Nowy Testament uznaje, że grzesznik, któremu więcej wybaczono, będzie więcej miłował Boga (7,41-43). Po czwarte, główny akcent w przypowieściach Jeszui pada nie na wysiłki nawróconego, ale na miłość Boga. Jednakże w Piśmie są to i tak dwie strony tej samej monety: "Zwróć nas ku sobie, Adonai, a będziemy zwróceni" (Lamentacje 5,21; zob. Mt 3,2K).

4-7. Metafora owiec to echo 34 rozdz. Ezechiela.

7. Sprawiedliwi ludzie, którzy nie potrzebują się nawracać, dosłownie "tacy, że nie potrzebują się nawracać". W niebie jest radość z jednego człowieka, który otwarcie grzeszył, a odczuwszy potrzebę nawrócenia, w końcu naprawdę się nawrócił. Jest jednak również radość z tych, którzy przez cały czas regularnie zwracając się do Boga ze skruchą (1 J 1,9) pielęgnowali w sobie stan prawości i którym nie potrzeba skrajnego, przeorywającego duszę doświadczenia nawrócenia, jakie przeżywa często osoba niezbawiona, "zgubiona owca", kiedy zwraca się do Boga, odwracając się od życia w grzechu. Jeszua z pewnością nie uważa utyskujących p'ruszim i nauczycieli Tory, do których mówi za osoby w takim właśnie stanie prawości, stara się więc skruszyć ich błędne przekonanie o tym, że sprawiedliwość polega na przestrzeganiu pewnego zestawu zasad i może obyć się bez szczerej, serdecznej ufności względem Boga (por. J 9,40-41zKK).

8. Wartość greckiej drachmy równała się mniej więcej połowie rzymskiego denara, będącego zapłatą za dzień pracy robotnika.

11-32. Przypowieść o synu marnotrawnym, który zabiera swój majątek, opuszcza kochającego ojca, trwoni majątek, a potem wraca skruszony do domu, jest tak szeroko znana, że nawet ludzie nieznający Nowego Testamentu dziwią się, że właśnie w nim ma ona swoje źródło. Zdaniem niektórych jedynym z niej morałem jest to, że miłość ojca (czyli Boga) jest tak wszechogarniająca, iż radośnie przyjmuje on każdego, kto nawraca się do Niego z grzechu. Z pewnością temat ten występuje także w poprzednich dwóch przypowieściach. Jednakże w w. 25-32 widzimy starszego syna, który uważa siebie za sprawiedliwego, ale nie akceptuje szczodrobliwości ojca, nie godząc się z jego pobudkami. Według niektórych ten starszy syn to Żydzi, a młodszy - to nie-Żydzi, ale kontekst nakazuje raczej uważać starszego syna za symbol tych wszystkich, którzy sadzą, że Bóg jest im coś winien, młodszego zaś za tych, którzy wiedzą, że zgrzeszyli i dlatego zdają się na Boże miłosierdzie, uznając Jeszuę za swą jedyną nadzieję zbawienia i przebaczenia.

15. Co robi porządny żydowski chłopiec, karmiąc świnie? Otóż nie jest on już wcale taki porządny, a nawet nie jest już Żydem. Opuścił swego żydowskiego ojca i dom i "odszedł do dalekiego kraju" (w. 13), gdzie mieszkali ludzie innych narodowości, niemający nic przeciwko hodowaniu świń. Chłopiec wrósł więc w tę kulturę, najpierw żyjąc hulaszczo, a potem z konieczności wykonując najbardziej pogardzane prace. Co to znaczy - "przestać być Żydem"? Słowo "Żyd" wywodzi się od hebrajskiego J'hudi ("Żyd, [...] ogólnie słowiańskie, z łac. Iudaeus [od Judy] przez romańskie [weneckie], jak dowodzi ż [z j]" - Aleksander Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Wiedza Powszechna, Warszawa 1957, s. 669), słowa pochodzącego od źródłosłowu jada, oznaczającego "czynić dzięki, chwalić, wyznawać otwarcie i swobodnie". Być prawdziwym Żydem to być kimś, kto czyni dzięki Bogu, chwali Boga i otwarcie, bez zażenowania wyznaje Boga, Jego Słowo, Jego prawdę i Jego miłość, kto jest z Nim w bliskiej więzi (por. Rz 2,28-29K). To miał na myśli Adonai, gdy powiedział Izraelitom: "Wezmę was sobie za lud i będę wam Bogiem" (Wyjścia 34,7). Asymilacja to dziś poważny problem. W niektórych amerykańskich społecznościach żydowskich odsetek małżeństw mieszanych przekracza 50 procent. Lecz istotą asymilacji nie są małżeństwa mieszane ani nawet brak żydowskiego wykształcenia. Jest nią raczej brak więzi z Bogiem, jaką można nawiązać prawdziwie przez Jego Mesjasza, Jeszuę, a dzięki której pojedynczy Żyd może Mu dziękować, chwalić Go i wyznawać. Żyd, który dochodzi do wiary w Jeszuę, częstokroć tym bardziej - nie zaś mniej - zaczyna się interesować swoim żydowskim dziedzictwem. W żadnym razie nie należy utożsamiać asymilacji z opuszczeniem społeczności żydowskiej na rzecz chrześcijańskiej, przeciwnie: przyjęcie żydowskiego Mesjasza Jeszui i uwierzenie słowu Bożemu, napisanemu przez Żydów, jest postępowaniem na wskroś żydowskim. Żaden Żyd nie musi paść świń. Może wrócić do domu Ojca, gdy tylko zrozumie, że powinien, jak to widać w pozostałej części przypowieści. Raphael Patai cytuje pewną opowieść chasydzką zawierającą wiele podobnych szczegółów, służących jednak innemu morałowi - aby nie zbywało nam na zaufaniu (Mt 8,26), zwłaszcza w "przyspieszenie przyjścia Dnia Boga" (2 Ke 3,12zK).

Przypowieść o księciu, który zgrzeszył. Jego ojciec zaś wypędził go ze swojego domu. A on poszedł i błąkał się bez celu w kompanii karciarzy i pijaków. Cały zaś czas staczał się coraz niżej. W końcu przystał do grupy wieśniaków. Z ich chleba jadł i ich pracą się trudził. Pewnego razu król posłał jednego ze swych wielmożów na poszukiwania syna, czy czasem nie poprawił się i nie stał się godny, aby powrócić do domu swego ojca. Wielmoża ów zastał go przy oraniu pola. I zapytał go: "Poznajesz mnie?" "Tak" - odrzekł książę. Wielmoża zaś powiedział: "O co poprosisz króla, swego ojca? Ja mu to przekażę". Książę odparł: "Rad byłbym wielce, gdyby ojciec ulitował się nade mną i posłał mi płaszcz taki, jak noszą ci kmiecie, a także ciężkie obuwie, stosowne dla wieśniaka". "Ach, głupcze, głupcze! - zawołał wielmoża. - Nie lepiej by ci było poprosić ojca, aby cię przyjął z powrotem do swego domu i pałacu? A może brak jest czegoś w królewskim domu?" Tak oto [Żydzi] płaczą: "Daj nam to i daj nam tamto..." Lepiej by było prosić i modlić się, aby wprowadził nas z powrotem do naszego kraju i zbudował naszą Świątynię, a tam mielibyśmy wszystko, co nam trzeba (Abraham S.B.H. Michelson, Sefer Szemen ha-Tow [Księga Dobrej Oliwy], Piotrkov 1905, s. 142, przełożona i cytowana w The Messiah Texts, Avon Books, New York 1979, s. 79).

21. Syn rozpoczął z góry przygotowaną mowę, wymieniając swe grzechy, lecz ojciec, czytając mu w sercu (16,15zK; J 2,25), nie czekał nawet aż skończy (Izajasz 65,24), tylko przyjął go z powrotem za syna.

28. Prosił go. Ojciec nie machnął ręką na swego drażliwego i zarozumiałego starszego syna, ale prosił go łagodnie i grzecznie.

32. Kwestia, czy starszy syn odpowie na apel ojca, pozostaje otwarta. W obecnej rzeczywistości otwartą pozostaje również ta kwestia, czy na ofertę Bożą odpowiedzą ludzie obłudnie przekonani o własnej sprawiedliwości, "bo nie jest Jego zamierzeniem, aby ktokolwiek zginał, ale aby każdy odwrócił się od swoich grzechów" (2 Ke 3,9).

------------------------------------

nauczyciele Tory - uczeni w Piśmie
p'ruszim - faryzeusze

«« | « | 1 | 2 | » | »»

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Pobieranie.. Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |

Wiara_wesprzyj_750x300_2019.jpg
Dodaj komentarz
Gość
    Nick (wymagany lub )

    Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.