Dekalog krok po kroku

Fragment książki "Księga wyjścia. Nowy Komentarz Biblijny", który zamieszczamy za zgodą Wydawnictwa Edycja Świętego Pawła.

5Nie będziesz oddawał im czci, ani nie będziesz im służył, ponieważ Ja JHWH jestem twoim Bogiem. Bogiem zazdrosnym, który osądza nieprawość ojców na synach aż do trzeciego i czwartego pokolenia, gdzie zawsze jest ktoś, kto mnie nie­nawidzi. 6Okazuje zaś łaskę do tysięcznego pokolenia tym, którzy mnie miłują i prze­strzegają moich przykazań.

5-6. Im stanowi jasne odwołanie do tego, co zostało powiedziane w w. 4. O ile jednak w. 5a można zrozumieć jako odniesienie jedynie do zakazanych wyobrażeń Boga, o tyle ww. 5b-6 poprzez powtórzenie zwrotu: Ja jestem JHWH, twój Bóg (por. w. 2), wskazują, że chodzi również o zakaz oddawania czci ob­cym bogom. Motywacją do tego jest „zazdrość Boga" (por. Wj 34, 6-7. 14). Nie chodzi tu o jakieś negatywne i niskie uczucie, jakkolwiek termin qannā˒zawiera czasem w sobie element pasji i nietolerancji, zwłaszcza w kontekście matrymo­nialnym, skąd prawdopodobnie został zapożyczony (Oz 2, 4nn; 3,1nn; 4,16-17). Z Bogiem w roli podmiotu termin zawsze używany jest metaforycznie i po­jawia się w kontekście kultu obcych bóstw (Wj 34, 14; Pwt 6, 15; Joz 24, 19; por. Ch. Dohmen, „Eifersüchtiger..."). Akcent pada tu raczej na zaangażowanie Boga na rzecz Izraela, Jego wolę doprowadzenia swego dzieła zbawienia do końca. W prawidłowym zrozumieniu tego, czemu kara za pogwałcenie wyłączności kul­tu JHWH w Izraelu przechodzi z ojca na syna, trzeba odwołać się do paralelnych wypowiedzi (zwł. Wj 34, 6-7; Pwt 7, 9. 10). Pwt 7, 10 stanowi wyraźną korektę starszej wersji, związanej z kontekstem liturgicznym, znajdującą się w Wj 34, 7b. Zaznacza się to w przejściu od kolektywnej do indywidualnej odpowiedzial­ności za grzech. W starszej koncepcji dominowało przekonanie o konieczności zniszczenia „źródła infekcji" i radykalnym wykorzenieniu wszelkiego zła tak, aby nie zaraziło ono innych członków wspólnoty (J. Krasovec, Is There a Doctrine, 35-89). Pokoleniowa dalekosiężność Bożej retrybucji (por. 1 Sm 2, 27nn; 1 Krl 2, 26-27; 2 Sm 12, 10) wskazuje nie tyle na „mściwość" Boga, ile na skutecz­ność, z jaką działa Boża sprawiedliwość (do czwartego pokolenia por. Ps 17, 14; 109, 13). Wj 34, 7b stawia granice tej rewindykacji, gdyż wypowiedź pojawia się w kontekście nauki o Bożym miłosierdziu. Kolektywna kara zwykle pojawia się w Biblii, gdy chodzi o spisek przeciwko władcy (1 Sm 22, 18; 1 Krl 21, 10. 13; 2 Krl 9, 26). W Wj 34, 7b dotyka tych, którzy odwracają się od swego Boga, zaś w Pwt 7, 10 ogranicza się ją do jednostek bezpośrednio odpowiedzialnych za akt apostazji (por. jednak Pwt 13, 13-19). W kontekście Dekalogu wskazanie na skuteczność kary bliższe jest młodszej wersji, obecnej w tekście deuteronomistycznym (por. obok Pwt 7, 10 także Pwt 24, 16; 2 Krl 14, 16; Jr 17, 10; Prz 9, 12; Ez 3, 17-21; 14, 12-23; 18; 33, 12-20). Ze względów apologetycznych (wobec tych, którzy wątpią w tę skuteczność) wypowiedź ma charakter kolektywny (Houtman, t. 3,29). Innymi słowy nikt nie ucieknie przed karą za sprzeniewierzenie się Bogu.

«« | « | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | » | »»

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Pobieranie.. Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |

Reklama

Reklama