Oczy na uwięzi. A rozum?

Chrystus zmartwychwstał – słyszymy znów w liturgii tej niedzieli. I ciągle oczekuje się od nas odpowiedzi: prawdziwie zmartwychwstał. Ale nie tylko odpowiedzi danej słowem, będącej jedynie powitalnym konwenansem. Chodzi o odpowiedź całym swoim życiem. Do tego też wzywają nas Piotr i Łukasz, których fragmenty pism tej niedzieli czytamy.

• Pełny tekst czytań
• Komentarze biblijne do czytań

1. Kontekst pierwszego czytania Dz 2,14.22–28

Pierwsze czytanie tej niedzieli przypomina pierwsze publiczne wystąpienie św. Piotra, w dzień zesłania Ducha Świętego. I co? Ano jeśli  to jest pierwsze wystąpienie apostołów (w tym wypadku Piotra) przed Żydami, musi być wystąpieniem niejako programowym! Musi zawierać syntezę tego, co najważniejsze! Dlatego znaczenia tego wystąpienia nie sposób przecenić. W liturgii tej niedzieli poznajemy jednak tylko fragment tego programowego przemówienia Piotra, koncentrujący się wokół prawdy o zmartwychwstaniu Jezusa. Dlatego warto w tym miejscu przytoczyć całość wypowiedzi Apostoła.  Tekst czytany w liturgii zaznaczony pogrubieniem (Dz 2, 14-36)

Wtedy stanął Piotr razem z Jedenastoma i przemówił do nich donośnym głosem: "Mężowie Judejczycy i wszyscy mieszkańcy Jerozolimy, przyjmijcie do wiadomości i posłuchajcie uważnie mych słów! Ci ludzie nie są pijani, jak przypuszczacie, bo jest dopiero trzecia godzina dnia, ale spełnia się przepowiednia proroka Joela:

W ostatnich dniach - mówi Bóg - wyleję Ducha mojego na wszelkie ciało,
i będą prorokowali synowie wasi i córki wasze,
młodzieńcy wasi widzenia mieć będą,
a starcy - sny.
Nawet na niewolników i niewolnice moje
wyleję w owych dniach Ducha mego,
i będą prorokowali.
I sprawię dziwy na górze - na niebie,
i znaki na dole - na ziemi.
Krew i ogień, i kłęby dymu,
słońce zamieni się w ciemności,
a księżyc w krew,
zanim nadejdzie dzień Pański,
wielki i wspaniały.
Każdy, kto wzywać będzie imienia Pańskiego,
będzie zbawiony.

Mężowie izraelscy, słuchajcie tego, co mówię: Jezusa Nazarejczyka, Męża, którego posłannictwo Bóg potwierdził wam niezwykłymi czynami, cudami i znakami, jakich Bóg przez Niego dokonał wśród was, o czym sami wiecie, tego Męża, który z woli postanowienia i przewidzenia Bożego został wydany, przybiliście rękami bezbożnych do krzyża i zabiliście. Lecz Bóg wskrzesił Go, zerwawszy więzy śmierci, gdyż niemożliwe było, aby ona panowała nad Nim, bo Dawid mówił o Nim:

Miałem Pana zawsze przed oczami,
gdyż stoi po mojej prawicy,
abym się nie zachwiał.
Dlatego ucieszyło się moje serce
i rozradował się mój język,
także i moje ciało spoczywać będzie w nadziei,
że nie zostawisz duszy mojej w Otchłani
ani nie dasz Świętemu Twemu ulec skażeniu.
Dałeś mi poznać drogi życia
i napełnisz mnie radością
przed obliczem Twoim.
 

Bracia, wolno powiedzieć do was otwarcie, że patriarcha Dawid umarł i został pochowany w grobie, który znajduje się u nas aż po dzień dzisiejszy. Więc jako prorok, który wiedział, że Bóg przysiągł mu uroczyście, iż jego Potomek zasiądzie na jego tronie, widział przyszłość i przepowiedział zmartwychwstanie Mesjasza, że ani nie pozostanie w Otchłani, ani ciało Jego nie ulegnie rozkładowi. Tego właśnie Jezusa wskrzesił Bóg, a my wszyscy jesteśmy tego świadkami. Wyniesiony na prawicę Boga, otrzymał od Ojca obietnicę Ducha Świętego i zesłał Go, jak to sami widzicie i słyszycie. Bo Dawid nie wstąpił do nieba, a jednak powiada:

Rzekł Pan do Pana mego:
Siądź po prawicy mojej,
aż położę nieprzyjaciół Twoich
podnóżkiem stóp Twoich.

Niech więc cały dom Izraela wie z niewzruszoną pewnością, że tego Jezusa, którego wyście ukrzyżowali, uczynił Bóg i Panem, i Mesjaszem.

W lekturze tej mowy od strony literackiej uderza sposób wykorzystania przez Piotra starotestamentalnych cytatów. Traktuje je jako proroctwo o Jezusie. Proroctwo, które właśnie się spełnia. W wypadku czytania: proroctwo Dawida przewidującego - jak mówi Piotr - że jego potomek zmartwychwstanie. Od strony treści uderza coś innego. Piotr nie koncentruje się na prawdzie o męce i zmartwychwstaniu Jezusa. Widzi to wydarzenie w szerszej perspektywie. Streszcza swoją myśl w ostatnim zdaniu: Jezusa, którego Izrael zabił, Bóg, przez zmartwychwstanie, uczynił i Panem i Mesjaszem.

Co to znaczy, że Jezus jest Panem, Kyriosem? Ano w Starym Testamencie słowem „Pan” zastępowano imię Boże,  Jahwe. Teologowie doprecyzują: to nie tak, że dopiero wniebowstąpienie sprawiło, że Jezus doznał przebóstwienia. Jezus zawsze przecież był Bogiem, już kiedy zstąpił z nieba i „przyjął ciało z Maryi Dziewicy”. Wniebowstąpienie Jezusa po zmartwychwstaniu, wyniesienie Go „na prawice Bożą” jest jednak uroczysta proklamacją Jego boskości, oddaniem Mu władzy nad światem.

I ten wywyższony w niebie Jezus jest jednocześnie zapowiadanym przez proroków Mesjaszem czyli nowym Królem (nowego) Izraela. Sam Izrael nie jest więc już tylko ziemski, ale niejako sięga nieba, sięga wieczności. Bo tam już jest Jego nowy władca….

Jakie pytanie ciśnie się na usta? Faktycznie zaraz zadali je Piotrowi słuchacze: „Cóż mamy czynić, bracia?”. „Nawróćcie się  – usłyszą  – i niech każdy z was ochrzci się w imię Jezusa Chrystusa na odpuszczenie grzechów waszych, a weźmiecie w darze Ducha Świętego. Bo dla was jest obietnica i dla dzieci waszych, i dla wszystkich, którzy są daleko, a których powoła Pan Bóg nasz”. Jeśli chcesz mieć udział w tym królestwie nawróć się i ochrzcij. Bo to obietnica także dla Ciebie. A nie mieszczące się w głowie zmartwychwstanie Chrystusa jest najlepszym dowodem, że nie idziesz za mrzonkami.

Cała ta mowa, nawet w wersji okrojonej w czytaniu, pokazuje, jak kluczową rolę w chrześcijaństwie pełni zmartwychwstanie. Bez niego wiara w Chrystusa traci sens. Piotr podkreśla, że tego właśnie - zmartwychwstania Jezusa - on i inni uczniowie są świadkami. Inne nie jest już tak ważne... Wydaje się, że jeśli chcemy naszą wiarę uczynić bardziej ewangeliczną, to musimy dokonać swoistego przestawienia akcentów. Nie stosunek do tego czy innego katolickiego medium, nie podzielanie wskazań dotyczących szóstego przykazania, ale wiara w zmartwychwstanie Jezusa i Jego wywyższenie na Pana nieba i ziemi jest tym, wokół czego powinna się ogniskować wiara chrześcijan…